ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા

You are here:
ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા Trigeminal Neuralgia Definition Symptoms Cause Diet Homeopathic Medicine Treatment Homeopathy Doctor Clinic in Rajkot Gujarat India

ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા

વ્યાખ્યા :

ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા એ એક ચેતાકીય વિકાર છે, જેમાં ચહેરાના એક ભાગમાં અચાનક, તીવ્ર અને વીજળીના આંચકા જેવો દુખાવો થાય છે. આ દુખાવો મોટે ભાગે ચહેરાના નીચેના ભાગમાં, ગાલ, જડબા, દાંત, પેઢા અને હોઠ પર થાય છે, જોકે તે કપાળ અને આંખની આસપાસ પણ થઈ શકે છે.

સમજ :

આ દુખાવો સામાન્ય રીતે ટૂંકા ગાળાનો હોય છે અને થોડી સેકન્ડથી લઈને થોડી મિનિટ સુધી ચાલે છે, પરંતુ તે વારંવાર થઈ શકે છે. ખાવું, બોલવું, દાંત સાફ કરવા અથવા ચહેરાને સ્પર્શ કરવા જેવી સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓ પણ દુખાવાને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.

ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા સામાન્ય રીતે ટ્રાયજેમીનલ ચેતા પર દબાણને કારણે થાય છે, જે મગજના સ્ટેમમાંથી નીકળીને ચહેરાના સ્નાયુઓને સંવેદના પહોંચાડે છે. આ દબાણ રક્ત વાહિની, ગાંઠ અથવા અન્ય સ્થિતિને કારણે થઈ શકે છે.

ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા માટે ગુજરાતીમાં ચોક્કસ પર્યાય શબ્દ નથી, પરંતુ આ રોગને નીચેના શબ્દો વડે સમજાવી શકાય છે:

ચહેરાનો અસહ્ય દુખાવો:

  • આ શબ્દ ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયાના મુખ્ય લક્ષણને વર્ણવે છે, જે ચહેરાના એક ભાગમાં અચાનક, તીવ્ર અને લપકારા મારતો દુખાવો છે.

ટ્રિજેમિનલ ચેતાનો દુખાવો:

  • આ શબ્દ ટ્રાયજેમીનલ ચેતાને થતી અસરને સીધી રીતે સૂચવે છે.

ચહેરાનો ચેતાનો દુખાવો:

  • આ શબ્દ ચહેરાના સ્નાયુઓને અસર કરતી ચેતાના દુખાવાનું વર્ણન કરે છે.

ફેશિયલ ન્યુરાલ્જીયા:

  • આ શબ્દ ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયાનો અંગ્રેજી પર્યાય છે, જેનો ઉપયોગ ગુજરાતીમાં પણ થઈ શકે છે.

આ ઉપરાંત, કેટલાક ચિકિત્સકો અને દર્દીઓ ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા માટે "ટીક ડુલોરુ" (tic douloureux) શબ્દનો પણ ઉપયોગ કરે છે, જે ફ્રેન્ચ શબ્દ છે અને તેનો અર્થ થાય છે "પીડાદાયક ટિક".

વધુમાં, ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયાના લક્ષણોનું વર્ણન કરવા માટે "વીજળીના આંચકા જેવો દુખાવો", "છરીના ઘા જેવો દુખાવો" અથવા "અસહ્ય ચહેરાનો દુખાવો" જેવા શબ્દપ્રયોગોનો પણ ઉપયોગ કરી શકાય છે.

નોંધ:

ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા માટે ચોક્કસ ગુજરાતી પર્યાયની ગેરહાજરીમાં, આ રોગનું વર્ણન કરવા માટે ઉપરોક્ત શબ્દો અને શબ્દસમૂહોનો ઉપયોગ કરવો યોગ્ય છે.

 

રચના : ટ્રાયજેમીનલ નર્વ (ચેતા)

  • ટ્રાયજેમીનલ નર્વ, મગજના પોલાણમાંથી નીકળી ચહેરા ઉપર ડાબી અને જમણી એમ બન્ને બાજુ સંવેદના પહોંચાડવાનું કાર્ય પાંચમી ફેસિયલ નર્વ કરે છે. જેને ટ્રાઇજિનીનલ નર્વ (ચેતા) કહે છે. જે આંખ, કાન, ભ્રમર, કપાળ, લમણાં, નાક ઉપર અને નીચેના જડબા, ગળાની ઉપર નીચે અને પાછળના ભાગ સુધી પથરાયેલી હોય છે.

ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા

  • ટ્રાઇજેમીનલ નર્વમાં કોઈ કારણસર અવરોધ ઉત્પન્ન થાય ત્યારે ચેહરા પર ખૂબજ તીવ્ર દુખાવો થાય છે જેને ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા કે ફેસિયલ ન્યુરાલ્જીયા તરીકે ઓળખાય છે.
  • ચહેરા, ગાલ, દાંતના જડબાની ડાબી તથા જમણી બાજુમાં અતિ તીવ્ર વેદના આપતું, જાણે કે છરીથી કોઈ કાપતું હોય તેવું દર્દ ઠંડીની ઋતુમાં એકાએક વધતું લાગે તો, ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા,  તેનો  હોમિયોપેથીમાં ઉતમ ઉપચાર છે.

લક્ષણો – ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા માં,

  • ખૂબ જ લપકારા મારતો અસહ્ય દુ:ખાવો થાય,
  • ચહેરા ઉપર જાણે કંઈ દબાણ આવતું હોય તેવું લાગે,
  • તે બાજુ ભારે કે વજનદાર ભાગે જીભ જાડી થઈ જાય શ્વાસ રૃંધાતો હોય તેવું લાગે,
  • છાતીમાં પણ ભીંસ અનુભવાય, ધબકારા વધી જાય,
  • દર્દના કારણે આંખમાંથી પાણી આવી જાય.
  • દર્દીને બહુ પવન કે અવાજના કારણે દુ:ખાવો વધી જાય, કંઈક ખાવાથી પણ દુ:ખાવો વધે.
  • બંધ ઓરડાને બંધિયાર વાતાવરણમાં પણ દર્દ તીવ્ર બને ખુલ્લામાં બારી પાસે સારું લાગે.
  • તેના કારણે માનસિક તાણ ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા માં અનુભવાય.

તમને જો ક્યારેક ચહેરા ઉપર એક બાજુ દાંતમાં કે કાન પાસે દુ:ખાવો થાય તો સ્વાભાવિક રીતે જે તમે તેને દાંતની તકલીફ સમજીને દાંતના ડૉક્ટર પાસે સારવાર લેશો. છતાં ફેર ન પડતાં તમે દાંત કઢાવી નાંખશો. છતાં દુ:ખાવામાં કોઈ ફેર પડશે નહીં પણ લબકારા મારતો દુ:ખાવો વધી જશે. આવું બને તો તમને ફેશિયલ ટ્રાઇજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા હોઈ શકે.

ટ્રાઇજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા થવાના કારણો

આ રોગ થવા માટે જુદા જુદા કારણો જવાબદાર હોઈ શકે જેમકે

  • કોઈ કારણસર ચેતા ઉપર દબાણ આવવાથી,
  • મગજમાં વધારે પડતું દબાણ (ક્રેનિયલ પ્રેશર) થવાથી,
  • ચેતાને વાઇરસ કે ફુગનો ચેપ લાગવાથી
  • ચેતાનેકંઇક વાગી જવાથી,
  • સર્વાઇકલ સ્પોન્ડીલાઇટીસના કારણે (કેમકે કરોડના ઉપરના મણકામાંથી આ ચેતા પસાર થતી હોય છે તે મણકાના દબાણ કે ઘસારાની અસર તેને થાય છે.)
  • ક્યારેક વધારે પડતી કડક વસ્તુ ચાવવાનો પ્રયત્ન કરતાં કે ખૂબ મોટેથી હસતાં બોલતાં કે છીંક ખાતાં ચેતાનાં કાર્યમાં વિક્ષેપ ઉત્પન્ન થાય છે.

સારવાર-

  • ઠંડી ઋતુ અને ચોમાસામાં આ ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયાની તીવ્રતા વધે છે. આધુનિક વિજ્ઞાનમાં આ ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયામાં થતાં દર્દમાં રાહત લાવવા જે દવાઓ આપવામાં આવે છે તેનાથી રોગ કાયમી મટતો નથી. માત્ર રાહત થાય છે અને સમય જતાં દવાનાં પાવરમાં વધારો કરવો પડે છે. દવાઓથી લાંબા ગાળે કિડની (અને લીવરને નુકસાન પહોંચે છે.)
    હોમિયોપેથી સારવારમાં તમારાં ચોક્કસ ચિહ્નોને ધ્યાનમાં લઈ દુ:ખાવો ડાબી બાજુ છે કે જમણી બાજુ તે મુજબ અલગ-અલગ ચોક્કસ ઔષધો આપવામાં આવે છે. જેમાં ધીરજપૂર્વક સારવાર કરાવતાં દર્દીને સંપૂર્ણ રાહત થાય છે. સ્પાઇનેલિયા દર્દ ડાબી બાજુનાં ભાગમાં જોવા મળે છે. જે કપાળ, ભ્રમર, આંખ, ઉપરના જડબા સુધી પ્રસરે છે. લપકારા મારતો દુ:ખાવો અને બળતરા થાય છે.

હોમિયોપેથીક સારવાર – ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા માટે સુરક્ષિત અને અસરકારક વિકલ્પ:

હોમિયોપેથી ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયાની સારવાર માટે એક સલામત અને અસરકારક વિકલ્પ પૂરો પાડે છે. હોમિયોપેથીક દવાઓ દર્દીના વ્યક્તિગત લક્ષણો અને શારીરિક અને માનસિક સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને પસંદ કરવામાં આવે છે. આ દવાઓ દુખાવાની તીવ્રતા ઘટાડવામાં અને રોગના મૂળ કારણને સંબોધવામાં મદદ કરી શકે છે.

ટ્રાયજેમીનલ ન્યુરાલ્જીયા માટે હોમિયોપેથીક દવાઓ:
    • Spigelia: ડાબી બાજુના દુખાવા માટે, ખાસ કરીને કપાળ, ભમર, આંખ અને ઉપલા જડબામાં
    • Belladonna: જમણી બાજુના દુખાવા માટે, ખાસ કરીને જડબા અને ગાલમાં
    • Aconitum: અચાનક અને તીવ્ર દુખાવા માટે, ખાસ કરીને ઠંડી હવાના સંપર્કમાં આવ્યા પછી
    • Magnesia Phosphorica: ખેંચાણ જેવા દુખાવા માટે, જે ગરમીથી રાહત મેળવે છે

Excerpts (Summary)

Table of Contents

Share on:
Recent posts
Last Updated Posts